AALTEN – Is groei van het aantal inwoners en woningen echt noodzakelijk om de leefbaarheid in de gemeente Aalten op peil te houden? Die centrale vraag stond op 14 oktober centraal tijdens een meedenkavond van de Progressieve Partij +Pro over de ontwerp-Omgevingsvisie van de gemeente Aalten.
De gemeente kiest in de ontwerpvisie voor het uitgangspunt van gematigde groei. Volgens de aanwezigen verdient de vraag of groei daadwerkelijk bijdraagt aan leefbaarheid echter een kritische beschouwing. Daarom werd tijdens de bijeenkomst samen gezocht naar antwoorden en alternatieven.
Wat verstaan we onder groei en leefbaarheid?
De avond was verdeeld in vier blokken. De eerste twee stonden in het teken van het begrip groei en de betekenis van leefbaarheid. Daarbij werd benadrukt dat deze begrippen vaak verschillend worden geïnterpreteerd.
Veel deelnemers vonden dat een inhoudelijke discussie pas mogelijk is wanneer eerst duidelijk is wat precies onder groei en leefbaarheid wordt verstaan.
Groei vooral door instroom van buitenaf
Volgens de aanwezigen kent de gemeente Aalten geen natuurlijke bevolkingsgroei. Het aantal sterfgevallen ligt hoger dan het aantal geboorten. Eventuele groei van het inwonertal komt daardoor vooral door vestiging van nieuwe inwoners van buiten de gemeente.
Dat betekent volgens de organisatoren niet dat er geen nieuwe woningen nodig zijn. Door de toenemende huishoudensverdunning zijn meer woningen nodig voor hetzelfde aantal inwoners. Uit een woningmarktonderzoek zou blijken dat er tot 2040 naar verwachting 298 huishoudens bijkomen ten opzichte van 2025. Toch wordt in de Omgevingsvisie uitgegaan van ongeveer 1.350 extra woningen.
De aanwezigen stelden dat dit verschil laat zien dat de groeiambities vooral voortkomen uit politieke keuzes en niet uitsluitend uit de berekende woningbehoefte.
Grenzen aan groei
Tijdens de bijeenkomst werd ook stilgestaan bij de bredere gevolgen van voortdurende groei. Sprekers wezen erop dat economische en ruimtelijke groei plaatsvinden binnen de grenzen van beschikbare grondstoffen, ruimte en natuur.
Volgens hen vraagt juist het herstellen van biodiversiteit, klimaat en landschappelijke kwaliteit om een andere benadering, waarbij niet groei maar duurzaamheid en natuurontwikkeling centraal staan.
Sociale samenhang belangrijker dan voorzieningen
Een belangrijk onderdeel van de avond was een brainstorm over leefbaarheid. De deelnemers noemden onder meer een gezonde leefomgeving, sociale samenhang, bereikbaarheid, verenigingsleven en basisvoorzieningen zoals scholen en bibliotheken.
Spreker Bert Weevers ging vervolgens in op onderzoeken naar leefbaarheid in kleine kernen. Hoewel voorzieningen zoals winkels, cafés en scholen in veel dorpen verdwijnen, blijkt de invloed daarvan op de ervaren leefbaarheid beperkt. Door verbeterde mobiliteit kunnen inwoners voorzieningen elders bereiken. Sociale samenhang blijkt daarbij vaak een belangrijkere factor.
Barlo als praktijkvoorbeeld
Petra Hoezen presenteerde ontwikkelingen in Barlo. Grafieken lieten zien dat het aantal inwoners over langere tijd afneemt, terwijl het aantal woningen licht stijgt. Ook daar is de trend van kleinere huishoudens zichtbaar.
Ondanks het verdwijnen van verschillende voorzieningen ervaren veel bewoners volgens de presentatie nog altijd een hoge mate van leefbaarheid. Dat ondersteunt volgens de aanwezigen de gedachte dat leefbaarheid niet automatisch afhankelijk is van groei.
Van plannen naar praktijk
In het laatste deel van de avond vertelden Lowie Te Dorsthorst en Dyon Temming over zogenoemde regeneratieve landschapsontwikkeling. Daarbij staat samenwerking met bewoners centraal.
Door klein te beginnen en inwoners actief te betrekken, kunnen volgens hen duurzame veranderingen ontstaan die bijdragen aan natuur, klimaat en sociale verbondenheid.
Inspirerende voorbeelden
Als voorbeeld werd het Remisepark in Lichtenvoorde genoemd. Door omwonenden al in de ontwerpfase te betrekken ontstond een groot gevoel van betrokkenheid. Buurtbewoners helpen inmiddels mee met onderhoud en het schoonhouden van het gebied.
Ook het project Mooi Achterhoek werd aangehaald. Daarbij staan vragen centraal als: Hoe moet het landschap eruitzien voor toekomstige generaties? De wens van deelnemers blijkt vaak neer te komen op meer groen, ruimte en behoud van het karakteristieke coulisselandschap.
Positieve afsluiting
De bijeenkomst werd afgesloten met gesprekken tussen deelnemers en sprekers. Veel aanwezigen gaven aan nieuwe inzichten te hebben opgedaan over de relatie tussen groei en leefbaarheid en de mogelijke alternatieven voor verdere ontwikkeling van de gemeente.
“Veel informatie, goede gesprekken en nieuwe inzichten. Ik kijk uit naar een volgende meedenkavond,” aldus één van de aanwezigen.
