laborant Gerben Elferdink toont plaszakken
Foto: Streekziekenhuis Koningin Beatrix WinterswijkWINTERSWIJK - Door een unieke samenwerking tussen het Streekziekenhuis Koningin Beatrix (SKB) en Waterschap Rijn en IJssel is de hoeveelheid contrastvloeistof in sloten en beken rond Winterswijk met maar liefst 83 procent afgenomen. Het resultaat is bereikt door het inzetten van speciale plaszakken voor patiënten én een verbeterde zuivering van rioolwater.
Sinds de zomer van 2024 verstrekt het SKB plaszakken aan patiënten die een CT-scan met contrastvloeistof ondergaan. De contrastvloeistof, die nodig is voor bepaalde onderzoeken, wordt na afloop via de urine uitgescheiden. Normaal gesproken komt deze stof in het riool terecht, maar dankzij de plaszakken wordt een groot deel al bij de bron opgevangen.
"Veel patiënten zijn bereid mee te werken als je goed uitlegt waarom het belangrijk is," vertelt Gerben Elferdink van de afdeling Radiologie van het SKB. "Inmiddels zijn de plaszakken een vast onderdeel van het onderzoekstraject."
Helft minder contrastvloeistof in rioolwater
Uit metingen van Waterschap Rijn en IJssel blijkt dat het gebruik van de plaszakken alleen al zorgde voor een afname van circa 50 procent van de contrastvloeistof in het rioolwater. Patiënten gebruiken de zakken bij de eerste vier toiletbezoeken na het onderzoek. Een speciaal poeder in de zak zet de urine om in een gel, waarna deze veilig via het restafval kan worden afgevoerd.
luchtfoto rioolwaterzuivering Winterswijk (met rechts bovenin de nieuw gebouwde installatie en silo's) Foto: Gerald Harmsen
Nieuwe zuivering zorgt voor nog beter resultaat
Naast de bronaanpak investeerde het waterschap in een nieuwe technische nazuivering bij de waterzuiveringen in Winterswijk en Lichtenvoorde. Deze installatie verwijdert extra medicijnresten en contrastmiddelen uit het afvalwater.
Door de combinatie van beide maatregelen is uiteindelijk een vermindering van 83 procent gerealiseerd in het oppervlaktewater rond Winterswijk.
Positieve reacties van patiënten
In 2025 ontvingen ongeveer 3.200 patiënten een plaszak. Dat is ruim 60 procent van alle poliklinische patiënten die een CT-scan met contrastvloeistof ondergingen.
Volgens Elferdink zijn de ervaringen overwegend positief. "Aan het begin was het gebruik voor sommige patiënten even wennen, vooral voor vrouwen. Door duidelijke uitleg en praktische tips blijkt het voor vrijwel iedereen goed uitvoerbaar."
Schoner water en gezondere leefomgeving
Waterschapsbestuurder Dennis Wolsink noemt de resultaten veelbelovend. "Dit onderzoek laat zien hoe effectief het is om vervuiling bij de bron aan te pakken. Contrastvloeistoffen zijn moeilijk afbreekbaar en lastig uit afvalwater te verwijderen. Door bronaanpak en innovatieve zuivering te combineren, dragen we samen bij aan schonere beken, rivieren en een gezondere leefomgeving."
De vernieuwde rioolwaterzuivering maakt deel uit van een breder pakket aan maatregelen om de waterkwaliteit in de regio Winterswijk verder te verbeteren. Daarbij werkt het waterschap samen met onder meer gemeenten, zorginstellingen, apotheken, patiënten en inwoners.
